АДАПТИВНИЙ МЕХАНІЗМ РИЗИК-МЕНЕДЖМЕНТУ У ДІЯЛЬНОСТІ КОНТРАКТНИХ ДОСЛІДНИЦЬКИХ ОРГАНІЗАЦІЙ
Анотація
У статті проведено комплексне дослідження трансформації систем управління ризиками у діяльності контрактних дослідницьких організацій в умовах воєнного стану в Україні. Актуальність роботи значним чином зумовлена наявністю невідповідності традиційних статичних моделей ризик-менеджменту сучасним реаліям, що формує загрози як для безпеки пацієнтів, так і для валідності наукових даних. Автором здійснено систематизацію специфічних воєнних ризиків (безпекових, інфраструктурних, логістичних та етичних) та проаналізовано їх вплив на інвестиційну привабливість вітчизняного ринку клінічних випробувань. Наукова новизна дослідження полягає у формуванні адаптивного механізму управління, що базується на впровадженні динамічної «тригерної матриці» та трьох сценаріїв операційної стійкості. Детально описано алгоритми переходу між режимами функціонування контрактних дослідницьких організацій залежно від інтенсивності чинників-дестабілізаторів. Особливу увагу приділено практичним аспектам впровадження децентралізованих клінічних досліджень та ролі цифрової трансформації як інструменту нівелювання фізичних розривів у комунікації. Практичне значення отриманих результатів полягає у можливості інтеграції запропонованого механізму у разі проведення стандартних операційних процедур контрактних дослідницьких організацій та медичних центрів, що забезпечує безперервність клінічного процесу та збереження довіри міжнародних спонсорів до українських дослідницьких сайтів.
Посилання
Державний експертний центр МОЗ України. Українські клінічні випробування – стійкість, ефективність та стратегічні можливості. URL: https://www.dec.gov.ua/materials/aktualna-informacziya/?role=applicant
Настанова Належна клінічна практика (GCP) ICH E6 (R3) URL: https://www.dec.gov.ua/wp-content/uploads/2025/11/zatverdzhena-moz-nastanova-gcp.pdf
Посилкіна О. В., Сагайдак-Нікітюк Р. В. Логістичний менеджмент фармацевтичного підприємства. Харків : НФаУ, 2011. 748 с.
Коваленко В. П., Бреус С. В. Комплекс маркетингу в діяльності контрактної дослідницької організації. Дев’яності економіко-правові дискусії. Серія: Соціальні та гуманітарні науки : матеріали Міжнар. мультидисциплінар. наук. інтернет-конф. (м. Львів, Україна, м. Ополе, Польща, 24–25 верес. 2024 р.) / редкол.: О. Патряк [та ін.] ; ГО «Наукова спільнота», WSZIA w Opolu. Львів : ФОП Шпак В. Б., 2024. С. 9–11. URL: http://www.spilnota.net.ua/ua/article/id-4986/
Коваленко В.П. Управління контрактними дослідницькими організаціями в Україні. Київський економічний науковий журнал. 2025. № 9. С. 113–118. DOI: https://doi.org/10.32782/2786-765X/2025-9-15
Немченко А. С., Назаркіна В. М., Панфілова Г. Л. Організація та економіка фармації. Ч. 1. Організація фармацевтичного забезпечення населення : нац. підруч. для студ. вищ. навч. закл. Харків : НФаУ: Золоті сторінки, 2015. 360 с.
Наказ МОЗ України від 20.06.2022 № 1066 «Про затвердження суттєвих поправок до протоколів клінічних випробувань лікарських засобів». URL: https://moz.gov.ua/uk/decrees/nakaz-moz-ukraini-vid-20062022--1066-pro-zatverdzhennja-suttevih-popravok-do-protokoliv-klinichnih-viprobuvan-likarskih-zasobiv-priznachenih-dlja-zdijsnennja-zahodiv-sprjamovanih-na-zapobigannja-viniknennju-ta-poshirennju-lokalizaciju
ISO 9001:2015. Quality management systems-Requirements. URL: https://www.iso.org/standard/62085.html
Гончар О. І. Актуалізація управління потенціалом підприємства за умов євроінтеграції : монографія. Хмельницький : ХНУ, 2015. 333 с.
EMA. (2022). Points to consider on the impact of the war in Ukraine on methodological aspects of ongoing clinical trials. European Medicines Agency. URL: https://www.ema.europa.eu/en/documents/scientific-guideline/points-consider-impact-war-ukraine-methodological-aspects-ongoing-clinical-trials_en.pdf
EBA. (2026). Clinical Research in Ukraine 2022–2025: Recovery Dynamics. European Business Association URL: https://eba.com.ua/en/klinichni-doslidzhennya-v-ukrayini-2022-2025-dynamika-vidnovlennya-ta-oriyentyry-na-majbutnye/
FDA, 21 CFR Part 11, Electronic Records; Electronic Signatures. URL: https://www.fda.gov/media/75414/download
The State Expert Center of the Ministry of Health of Ukraine. Ukrainian clinical trials — resilience, efficiency, and strategic opportunity. Available at: https://www.dec.gov.ua/announcement/ukrayinski-klinichni-vyprobuvannya-stijkist-efektyvnist-ta-strategichni-mozhlyvosti/
Guideline for Good Clinical Practice (GCP), ICH E6(R3) Available at: https://www.dec.gov.ua/wp-content/uploads/2025/11/zatverdzhena-moz-nastanova-gcp.pdf
Posylkina, O. V., & Sahaidak-Nikitiuk, R. V. (2011). Logistics management of a pharmaceutical enterprise. Kharkiv: National University of Pharmacy, 748 p.
Kovalenko, V. P., & Breus, S. V. (2024). Marketing mix in the activities of a contract research organization. The 89th Economic and Legal Discussions. Series: Social Sciences and Humanities: Materials of the International Multidisciplinary Scientific Internet Conference (Lviv, Ukraine; Opole, Poland, September 24-25, 2024) (pp. 9-11). Scientific Community NGO; WSZIA w Opolu. Lviv: FOP Shpak V. B. Available at: http://www.spilnota.net.ua/ua/article/id-4986/
Kovalenko, V. (2025). Management of contract research organizations in Ukraine. Kyiv Economic Scientific Journal, no. (9), pp. 113–118. DOI: https://doi.org/10.32782/2786-765X/2025-9-15
Nemchenko, A. S., Nazarkina, V. M., Panfilova, H. L., et al. (2015). Organization and economics of pharmacy. Part 1. Organization of pharmaceutical provision of the population [National textbook for students of higher educational institutions]. Kharkiv: National University of Pharmacy: Golden Pages. 360 p.
Ministry of Health of Ukraine. (2022, June 20). Order No. 1066 "On approval of substantial amendments to clinical trial protocols of medicinal products". Available at: https://moz.gov.ua/uk/decrees/nakaz-moz-ukraini-vid-20062022--1066-pro-zatverdzhennja-suttevih-popravok-do-protokoliv-klinichnih-viprobuvan-likarskih-zasobiv-priznachenih-dlja-zdijsnennja-zahodiv-sprjamovanih-na-zapobigannja-viniknennju-ta-poshirennju-lokalizaciju
ISO 9001:2015. Quality management systems-Requirements. Available at: https://www.iso.org/standard/62085.html
Honchar, O. I. (2015). Actualization of enterprise potential management in the conditions of European integration: monograph. Khmelnytskyi: KhNU. 333 p.
EMA. (2022). Points to consider on the impact of the war in Ukraine on methodological aspects of ongoing clinical trials. European Medicines Agency. Available at: https://www.ema.europa.eu/en/documents/scientific-guideline/points-consider-impact-war-ukraine-methodological-aspects-ongoing-clinical-trials_en.pdf
EBA. (2026). Clinical Research in Ukraine 2022–2025: Recovery Dynamics. European Business Association Available at: https://eba.com.ua/en/klinichni-doslidzhennya-v-ukrayini-2022-2025-dynamika-vidnovlennya-ta-oriyentyry-na-majbutnye/
FDA, 21 CFR Part 11, Electronic Records; Electronic Signatures. Available at: https://www.fda.gov/media/75414/download
Авторське право (c) 2026 С.В. Бреус, В.П. Коваленко

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution 4.0 International License.

